Achter de schermen van SIVON werken collega’s elke dag samen met en voor schoolbesturen aan veilig en toekomstbestendig digitaal onderwijs. Maar wie zijn de mensen achter dat werk?
In deze rubriek nemen we je mee in de schoolbanken. Elke maand schuiven we aan in een schoollokaal met een aantal collega’s van SIVON. Je krijgt een kijkje in hun rol, hun drijfveren en we blikken terug op hun eigen schooltijd. Zo weet je wie er voor je klaarstaan en krijg je een beeld van hoe wij als SIVON werken.
“We willen dat scholen bewuste keuzes kunnen maken en dat publieke waarden beter geborgd worden in hun digitale omgeving.”
Open Source Program Office (OSPO): Martine den Heijer en Bas Roset
Digitale autonomie, open source alternatieven en minder afhankelijk worden van Big Tech zijn onderwerpen die in het onderwijs regelmatig voorbijkomen. In het Open Source Program Office (OSPO) werken Martine den Heijer en Bas Roset aan het vergroten van digitale onafhankelijkheid en open source alternatieven.
Het OSPO van SIVON heeft als doel om scholen te ondersteunen bij het maken van bewuste en verantwoorde keuzes voor hun digitale voorzieningen waarbij de publieke waarden van het onderwijs leidend zijn. Open source kan een belangrijke bijdrage leveren aan het beschermen en versterken van deze publieke waarden.
Wie zijn Martine en Bas? En hoe werken zij samen met scholen aan meer kennis over digitale onafhankelijkheid en open source oplossingen?
Wat is jullie rol bij SIVON?
Martine: “Ik ben projectleider van het OSPO. Het OSPO is in 2025 opgericht met financiering van het ministerie van OCW. Veel scholen zijn afhankelijk van een klein aantal grote technologiebedrijven voor hun digitale omgeving. Dat heeft voordelen, maar brengt ook risico’s met zich mee. Denk aan beperkte keuzevrijheid, afhankelijkheid van leveranciers en minder invloed op hoe digitale voorzieningen zich ontwikkelen. Wij onderzoeken hoe scholen meer regie kunnen krijgen op hun digitale omgeving.”
Bas: “Mijn rol is om die vraagstukken te verbinden aan de dagelijkse praktijk van scholen. Ik ben zelf hoofd ict geweest bij een schoolbestuur en weet hoe complex de digitale omgeving van scholen is. Daarom kijken we niet alleen naar techniek, maar ook naar wat scholen organisatorisch nodig hebben om andere keuzes te kunnen maken.
Het afgelopen jaar hebben we vooral onderzocht waar scholen afhankelijk zijn van grote technologieleveranciers. Daaruit blijkt dat de verschillende onderdelen van een digitale omgeving nauw met elkaar verbonden zijn. Je kunt dus niet één onderdeel vervangen zonder naar de rest van de digitale omgeving te kijken.
Vanuit die inzichten gaan we in gesprek met leveranciers en andere stakeholders. Naast het investeren in Europese en publieke alternatieven, gaan we ook in gesprek met Big Tech over de omgang met data en de afhankelijkheden in de digitale omgeving van scholen. Zo willen we ervoor zorgen dat scholen bewuste keuzes kunnen maken en dat publieke waarden beter geborgd zijn in hun digitale omgeving.”
Tweesporenbeleid SIVON
- Gericht investeren in Europese en publieke alternatieven, zodat scholen daadwerkelijk een keuze hebben.
- Snel meer grip krijgen op datahantering door leveranciers/Big Tech, door afspraken, contracten en waar nodig aanvullende regelgeving.
Waar zijn jullie trots op in jullie werk bij SIVON?
Martine: “Ik ben trots op de bevlogenheid waarmee we dit doen. Met relatief beperkte middelen hebben we in korte tijd veel kennis opgebouwd en verschillende partijen samengebracht. Veel van ons werk speelt zich achter de schermen af. Het afgelopen jaar hebben we onderzocht waar de afhankelijkheden zitten en wat er nodig is om scholen meer keuzevrijheid te bieden. Daarvoor voeren we veel gesprekken met verschillende stakeholders, waaronder het ministerie van OCW, SURF en leveranciers. Dat lijkt misschien niet altijd tastbaar, maar het is wel essentieel om straks goede oplossingen te kunnen ontwikkelen.
We vinden het ook belangrijk om de kennis die we opdoen te delen. Zo organiseerden we op 25 juni samen met Universiteit Utrecht het symposium Minder afhankelijk van Big Tech: Wat kan open source voor het onderwijs betekenen? Daar brachten we scholen, onderzoekers en internationale initiatieven samen om kennis en ervaringen uit te wisselen over open source, digitale autonomie en minder afhankelijk worden van grote technologiebedrijven.”
Bas: “Een ander mooi voorbeeld van hoe we die kennis delen, is het whitepaper over Nextcloud, een open source alternatief voor samenwerkingsplatformen zoals SharePoint. Dit whitepaper komt as. september uit. Daarin brengen we niet alleen alternatieven in beeld, maar laten we ook zien wat ervoor nodig is om die alternatieven daadwerkelijk werkbaar te maken voor scholen. Daarmee helpen we scholen, leveranciers en beleidsmakers om dezelfde kant op te bewegen.”
Waarom werken jullie in het onderwijs?
Bas: “Ik heb jarenlang in de commerciële sector gewerkt. Op een gegeven moment merkte ik dat ik liever iets wilde doen voor de samenleving. Via een functie als hoofd ict bij een schoolbestuur kwam ik in het onderwijs terecht. Wat ik mooi vind aan SIVON is dat we dingen collectief organiseren. We kijken niet alleen naar één schoolbestuur, maar naar wat de hele sector verder helpt. Daardoor kunnen we veel impact maken.”
Martine: “Ik ben begonnen in het onderwijs en heb zelf voor de klas gestaan. Wat mij altijd heeft aangesproken is dat onderwijs niet alleen draait om kennisoverdracht, maar vooral om de ontwikkeling van kinderen als mens. Na een aantal jaar wilde ik op een bredere manier bijdragen aan het onderwijs. Na het volgen van een opleiding over onderwijsinnovatie en verandermanagement kwam ik uiteindelijk bij Kennisnet terecht en later bij SIVON. Hier kunnen we veel betekenen voor scholen, zodat leraren zich kunnen richten op wat echt belangrijk is: goed onderwijs geven.”
Wat is jullie favoriete herinnering aan jullie eigen schooltijd?
Martine: “Ik heb niet één specifieke herinnering. Als ik terugdenk aan school, denk ik vooral aan alles wat daarbij kwam kijken: vrienden maken, nieuwe dingen ontdekken en steeds zelfstandiger worden. School is veel meer dan alleen leren uit een boek. Misschien neem ik daarom ook wel mee in mijn werk dat technologie toegankelijk moet zijn. Uiteindelijk moet het werken voor de leraar in de klas en voor de leerling die wil leren. Daar begint het allemaal.”
Bas: “Toen ik op de middelbare school zat, stonden er twee computers in de bibliotheek waarmee je op internet kon. Dat was toen iets bijzonders. Ik weet nog dat ik vooral websites over Manchester United opzocht. Als ik zie hoeveel er in dertig jaar is veranderd, dan is dat bijna niet voor te stellen. Juist daarom vind ik het mooi om scholen te helpen bij die digitale ontwikkeling. Technologie biedt veel kansen, maar alleen als scholen er grip op houden en het onderwijs centraal blijft staan.”
Meer informatie
Wil je meedenken over het vergroten van digitale onafhankelijkheid en open source alternatieven? Sluit je dan aan bij het netwerk Open Source: digitale onafhankelijkheid binnen SIVON Netwerken.
Wil je meer weten? Bezoek dan onze webpagina OSPO voor het onderwijs.
Heb je een vraag of wil je direct contact opnemen met het OSPO-team? Mail dan naar opensource@sivon.nl.