Sinds SIVON in 2020 begon met gezamenlijke aanbestedingen voor leermiddelen, is er veel veranderd. Schoolbesturen hebben meer inzicht gekregen in prijzen en dienstverlening, meer ruimte om eigen keuzes te maken en meer mogelijkheden om leveranciers aan te spreken op gemaakte afspraken. De gezamenlijke aanbestedingen zijn daarmee niet alleen een manier om leermiddelen in te kopen, maar ook een instrument om invloed uit te oefenen op de leermiddelenmarkt.
Meer transparantie in prijzen en aanbod
Een belangrijk resultaat sinds 2020 is dat schoolbesturen beter kunnen zien waarvoor zij betalen. In verschillende manieren van aanbesteden zijn de kosten voor leermiddelen en de kosten voor de dienstverlening makkelijker van elkaar te onderscheiden. Een school kan hierdoor zelf kiezen of ze alleen leermiddelen afnemen of ook kiezen voor dienstverlening.
De aanbesteding is de afgelopen jaren ook steeds meer afspraken gaan bevatten over onderwerpen die verder gaan dan levering alleen. Zo stellen leveranciers bijvoorbeeld geanonimiseerde factuurgegevens beschikbaar aan SIVON. Daarmee kan SIVON onderzoeken welke prijzen stijgen en waardoor dat komt.
Daarnaast wordt gewerkt aan betere en meer toegankelijke informatie over het aanbod. Aan uitgevers vragen we om hun gegevens volgens de standaarden van Edu-V aan te leveren aan de Open Keuzecatalogus Leermiddelen. SIVON ontwikkelt deze catalogus samen met schoolbesturen. De catalogus, die in november online gaat voor alle scholen in het voortgezet onderwijs, gaat scholen helpen om leermiddelen sneller te vinden, beter te vergelijken en bewuster te kiezen.
Meer keuzevrijheid voor scholen
De gezamenlijke aanbestedingen bieden vaksecties ruimte om te kiezen uit de beschikbare lesmethodes en verschijningsvormen. Bij de aanbesteding per lesmethode kunnen scholen op de titel aanbesteden, ongeacht de vorm waarin een uitgever deze aanbiedt. Een school kiest bijvoorbeeld eerst een methode voor biologie of Nederlands en als de uitgever de lesmethode in verschillende modellen aanbiedt, kiest de school daarna het passende model: volledig digitaal, alleen boeken met licenties, herbruikbare boeken enzovoort. Komt er een nieuw model beschikbaar dan kunnen scholen deze tussentijds inkopen.
Ook kunnen scholen jaarlijks van lesmethode wisselen. Wanneer aan een langere gebruiksduur een korting is verbonden en een school eerder overstapt, betaalt de school geen boete. Alleen het naar rato te veel ontvangen deel van de korting wordt verrekend. Deze aanpak sluit aan bij de gezamenlijke aanbevelingen van SIVON, de VO-raad en de MEVW. Daarin wordt uitgevers onder meer gevraagd verschillende contracttermijnen aan te bieden en geen boetes te rekenen wanneer scholen eerder van methode wisselen. Voor scholen ontstaat zo meer ruimte om keuzes te herzien wanneer een methode niet langer bij hun onderwijs past.
Aandacht voor duurzaamheid, veiligheid en toegankelijkheid
In de gezamenlijke aanbestedingen maakt duurzaamheid deel uit van de afspraken. Elke leverancier moet een plan van aanpakken opstellen, waarin zij beschrijven hoe hun dienstverlening verduurzaamt en welke planning ze hiervoor hebben. SIVON werkt samen met de VO-raad, de MEVW en de VEDN aan sectorbrede uitgangspunten en meetbare doelen voor een duurzamere leermiddelenketen.
In de aanbestedingen is ook steeds meer aandacht voor digitale veiligheid, eigenaarschap van data en digitale autonomie van scholen. Waar mogelijk wordt aangesloten bij sectorbrede standaarden en afspraken, waaronder die van Edu-V.
Leveranciers worden bovendien gevraagd hoe zij bijdragen aan digitaal toegankelijke leermiddelen, zodat ook leerlingen en medewerkers met een beperking deze goed kunnen gebruiken.
Basis voor contract- en leveranciersmanagement
Schoolbesturen die meedoen aan de gezamenlijke aanbesteding krijgen tijdens de looptijd van het contract ondersteuning vanuit SIVON. SIVON volgt samen met de schoolbesturen hoe leveranciers de gemaakte afspraken uitvoeren. Ontvangen we vergelijkbare problemen bij meerdere scholen dan onderzoeken we samen met de scholen wat er speelt. Waar nodig gaat SIVON namens of samen met schoolbesturen in gesprek met de leveranciers. Ook bespreken we met de leveranciers de voortgang op onderwerpen als dienstverlening, prijsontwikkeling, duurzaamheid en informatiebeveiliging.
Samen invloed op de leermiddelenmarkt
Door gezamenlijk aan te besteden, bundelen schoolbesturen hun kennis, behoeften en inkoopkracht. De aanbesteding wordt niet alleen gebruikt om leermiddelen in te kopen, maar geeft ook richting aan een open, transparante en toekomstbestendige leermiddelenmarkt, waarin scholen kunnen kiezen voor leermiddelen die daadwerkelijk passen bij hun onderwijs.
Meer weten over de gezamenlijke aanbestedingen? Vind meer informatie over aanbestedingen leermiddelen po en aanbestedingen leermiddelen vo.