De werking van de leermiddelenmarkt staat op de politieke agenda. In de Kamerbrief van februari jl. geeft oud-staatssecretaris Becking aan dat het gebruik van wegwerpboeken drastisch moet worden verminderd en dat duurzame alternatieven moeten worden gestimuleerd. Voor SIVON en schoolbesturen is dit een belangrijk signaal. Al langere tijd vragen wij, samen met schoolbesturen, aandacht voor meer keuzevrijheid, betere marktwerking en een duurzame leermiddelenketen.
We vragen hiervoor niet alleen aandacht, maar zijn hier ook al jaren actief mee aan de slag. De verduurzaming van de leermiddelenketen vraagt om een gezamenlijke aanpak. Met publieke en private partijen zoals SIVON, MEVW, VEDN en VO-raad is in januari 2026 het handvest ‘Op weg naar een duurzame leermiddelenketen’ gelanceerd.
Met dit handvest zetten deze partijen gezamenlijk een eerste stap om de overgang naar een duurzame toekomst te versnellen. In het handvest zijn de gezamenlijke ambities vastgelegd, evenals de eerste concrete acties.
Door niet alleen te kijken naar de inhoud van leermiddelen, maar ook naar de manier waarop deze worden ontwikkeld, geproduceerd, verspreid en gebruikt, werken de partijen aan het verkleinen van de ecologische voetafdruk in het onderwijs. Het handvest is een eerste stap naar intensievere samenwerkingen binnen de leermiddelenketen op het gebied van duurzaamheid.
“Educatieve dienstverleners, verenigd in de VEDN, dragen het onderwijs én het klimaat een warm hart toe. Versnelling van de transitie naar een duurzame toekomst voor de leerlingen en studenten van nu, gaat ook ons aan. Gestart in het voortgezet onderwijs, heeft de VEDN, samen met ketenpartners, recent stappen gezet naar het verkleinen van de ecologische footprint van de sector. Hoe we dat voor ons zien, is vastgelegd in een handvest met als titel “op weg naar een duurzame leermiddelenketen”.
Hans Peter van Uffelen (voorzitter bestuur VEDN)
“Ik ben heel blij dat we dit ketenbrede handvest hebben vastgesteld. Duurzaamheid is niet moeilijk, maar een keuze. Een keuze die aandacht vergt, of het nu in de mode is of niet. De eerste inventarisaties laten zien dat er mooie kansen liggen als we dit met de keten samen aanpakken. Daar beginnen we dus mee, maar daar stopt het niet. We zijn vastbesloten om na het laaghangend fruit ook de complexe duurzaamheidsopgaven aan te pakken”.
Maarten Engelsman (directeur MEVW)
Iedereen beseft dat er iets moet gebeuren voor klimaat en milieu. Met dit handvest zetten we samen de stap van intentie naar actie: minder verspilling, meer inzicht en betere keuzes in de leermiddelenketen.
Joany Krijt (vicevoorzitter VO-raad) en Paul Zevenbergen (voorzitter SIVON)
Onze ambities
- Transparantie als basis, impact als doelstelling
We delen jaarlijks de relevante duurzaamheidsdoelstellingen en de voortgang daarop. Daarbij vragen we leveranciers om relevante kennis en inzichten over verduurzaming, waaronder de klimaatimpact van de keten, zoveel mogelijk inzichtelijk te maken en onderling te delen. - Doelstellingen en prioriteiten
In het schooljaar 2025–2026 stellen we gezamenlijk een eerste set aan meetbare doelen vast voor het voortgezet onderwijs. Uiterlijk aan het eind van schooljaar 2025–2026 bepalen we de prioriteiten binnen deze doelstellingen en leggen we in een plan van aanpak vast hoe we de gestelde doelen gaan realiseren. - Een duurzame, rechtvaardige leermiddelenketen
We werken als keten toe naar een duurzame én rechtvaardige leermiddelenketen. Dat vraagt om helder inzicht in waar de grootste verduurzamingskansen liggen, welke investeringen nodig zijn om duurzame impact te realiseren, hoe innovatierisico’s gedeeld kunnen worden en hoe kosten en baten evenwichtig verdeeld kunnen worden. Zo zorgen we ervoor dat onze gezamenlijke inspanningen niet alleen de ecologische impact verminderen, maar dit ook op een transparante en evenwichtige manier gebeurt. - Hulp bij een duurzame keuze
Om duurzaamheid te bevorderen, verkennen we in 2025–2026 wat er nodig is om duurzaamheid structureel een plek te geven in de leermiddelenketen, waaronder het leermiddelenkeuzeproces en de aanbestedingen.
We kijken hoe bewustwording en feitelijke kennis over duurzaamheid vergroot kan worden en zetten we in 2025–2026 de eerste stappen om dit te realiseren;
We onderzoeken of we kunnen werken met gezamenlijke uitgangspunten en beoordelingskaders, zodat duurzaamheid op een transparante manier wordt gewogen naast andere criteria bij de leermiddelenkeuze en in het inkoopproces; dit helpt scholen en besturen bij hun keuzes en geeft leveranciers duidelijkheid over de richting die de sector op wil;
We werken uit welke praktische handvatten onderwijsinstellingen en leveranciers ondersteunen bij het maken van duurzamere keuzes;
We verwerken deze punten in een plan van aanpak en spreken we hierover concrete resultaten af.