Als lerarenteam leermiddelen vinden die het beste passen bij jouw leerlingen en onderwijsvisie is niet altijd eenvoudig. Informatie over leermiddelen is over verschillende websites en catalogi verspreid en aanbieders van leermiddelen gebruiken verschillende kenmerken om hun producten te beschrijven. Hierdoor is het voor leraren lastig om het beschikbare aanbod te overzien, goed te vergelijken en een goed leermiddel te kiezen. Met de Open Keuzecatalogus Leermiddelen die SIVON samen met schoolbesturen heeft ontwikkeld, zorgen we ervoor dat leraren leermiddelen beter kunnen vinden, vergelijken en bewuster kunnen kiezen. De eerste versie voor het voortgezet onderwijs is sinds vandaag beschikbaar voor alle scholen in het voortgezet onderwijs.
Ga direct naar Openkeuzecatalogus.nl of lees verder voor meer informatie.
Is dit bericht voor jou niet interessant? Stuur dit dan door aan jouw collega’s (bijvoorbeeld leraren) of laat het plaatsen in de nieuwsbrief van de scholen. Je kunt ook deze flyer downloaden om te mailen naar je collega’s of uit te printen voor in de personeelskamer.
Meer inzicht in leermiddelenkeuze
Uit de analyse ‘Leermiddelendiscours 2010-2026‘ van Education Warehouse blijkt dat scholen meer invloed willen op de inrichting van de leermiddelenvoorziening. De informatie in bestaande leermiddelencatologi biedt niet altijd voldoende houvast om goed onderbouwde keuzes te maken. Lerarenteams willen zelf kunnen bepalen welke leermiddelen het beste bij hun onderwijs passen, waarbij publieke waarden een belangrijke rol spelen. Ook in de politiek is er aandacht voor meer transparantie en keuzevrijheid. Zo nam de Tweede Kamer in april 2025 een motie aan die oproept tot een open en eerlijk platform waarop alle beschikbare leermiddelen zichtbaar zijn. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) riep uitgevers eerder deze maand op om meer inzicht te geven in onder andere de kwaliteit en prijs van hun leermiddelen.
De Open Keuzecatalogus geeft scholen een breder beeld van de leermiddelen die beschikbaar zijn. Dat helpt lerarenteams om niet automatisch bij het bekende uit te komen, maar bewust breder te kijken naar welk leermiddel het beste past bij hun visie op onderwijs en hun leerlingen.
Vanessa Beekhuizen, beleidsmedewerker Inkoop bij schoolbestuur LVO
Daarnaast laten bestaande overzichten niet altijd de volledige leermiddelenmix zien. Een leraar gebruikt meestal niet één methode van begin tot eind. In de praktijk worden methodes gecombineerd met video’s, open materiaal, eigen opdrachten, digitale toepassingen, boeken, practica en excursies. Huidige overzichten geven daarom vaak een onvolledig beeld van wat er allemaal beschikbaar is op de markt.
Leermiddelen vergelijken in één catalogus
De Open Keuzecatalogus Leermiddelen brengt informatie over verschillende soorten leermiddelen op één centrale plek samen. Het gaat om materiaal van uiteenlopende leermiddelenaanbieders zoals lesmethodes, open leermateriaal en aanvullend (digitaal) materiaal. Leermiddelenaanbieders zijn gevraagd om hun data aan te leveren voor de Open Keuzecatalogus.
Scholen kunnen leermiddelen vergelijken op vaste kenmerken, zoals aanbieder, doelgroep, vak, niveau, prijs, licentie en materiaalvorm. Daarnaast is er informatie beschikbaar over onderwerpen als didactiek, leerdoelen en toegankelijkheid.
Daarmee pakt de catalogus verschillende problemen aan:
- informatie die nu over meerdere websites en systemen is verspreid, komt op één plek samen;
- open en gesloten leermiddelen worden beter naast elkaar zichtbaar;
- productinformatie wordt op een meer eenduidige manier gepresenteerd;
- scholen krijgen beter zicht op alternatieven buiten het aanbod dat zij al kennen;
- kleinere en nieuwe aanbieders worden beter vindbaar;
- vaksecties kunnen hun keuze inhoudelijker onderbouwen;
- schoolbesturen krijgen meer inzicht in kwaliteit en het keuzeproces binnen de scholen.
De catalogus wordt geen bestelplatform en bepaalt niet welk product het beste is. De bruikbaarheid van een leermiddel hangt immers af van de context waarin het wordt ingezet. Wat voor de ene school goed werkt, hoeft niet automatisch aan te sluiten bij de visie, leerlingen en werkwijze van een andere school. De catalogus ondersteunt het keuzeproces, zonder de keuze over te nemen.
Eerst de visie, daarna het aanbod
In de Open Keuzecatalogus Leermiddelen vind je ook de Visie-keuzemodule. Deze module helpt vaksecties en lerarenteams om eerst scherp te krijgen wat zij belangrijk vinden bij de keuze voor leermiddelen.
In de praktijk begint een goede leermiddelenkeuze met de vragen: wat past bij onze onderwijsvisie, onze leerlingen en onze manier van werken? De Visie-keuzemodule ondersteunt teams om hierover gestructureerd het gesprek te voeren.
De module helpt lerarenteams bijvoorbeeld om:
- de sterke en minder sterke punten van het huidige leermiddelenmix in kaart te brengen;
- hun visie en wensen te formuleren aan de hand van twaalf visie en maatschappelijke thema’s. Een aantal hiervan zijn afgeleid van het kwaliteitskader leermiddelen;
- prioriteiten te stellen: wat is voor deze sectie echt belangrijk?;
- keuzes beter te onderbouwen richting collega’s, schoolleiding en bestuur;
- gerichter te zoeken en te vergelijken in de Open Keuzecatalogus Leermiddelen.
De twaalf thema’s gaan onder andere over leerdoelen, didactiek, toegankelijkheid, inclusiviteit, lerarenmateriaal, belevingswereld, flexibiliteit, technologie, dataveiligheid en duurzaamheid. Door deze thema’s te gebruiken ontstaat een gezamenlijke taal om leermiddelen vooral op inhoudelijke aansluiting bij het onderwijs te vergelijken en niet alleen op prijs of bekendheid.
De Visie-keuzemodule is bedoeld als ondersteuning voor het keuzeproces. De module maakt geen keuze namens de school of vaksectie. Het team houdt zelf de regie en bepaalt uiteindelijk welk leermiddel het beste past bij de eigen onderwijspraktijk.
Relatie met het kwaliteitskader leermiddelen
In de Open Keuzecatalogus Leermiddelen worden, vanaf januari 2027, de criteria uit het kwaliteitskader verbonden aan de thema’s en informatie in de catalogus. De komende maanden gaan we hierover in gesprek met scholen en leermiddelenaanbieders. Zodra dit beschikbaar is, kunnen scholen vanuit hun eigen onderwijsvisie criteria prioriteren en leermiddelen beter vergelijken.
Ontwikkelingen Open Keuzecatalogus samen met scholen
De Open Keuzecatalogus Leermiddelen ontwikkelen we samen met scholen. Daarom gaan we graag in gesprek met schoolbesturen, schoolleiders en vaksecties. Wil je meer weten over de stand van zaken, over wat deelname kan betekenen voor jouw bestuur, of over hoe deze voorziening kan aansluiten op jouw keuzeproces? Dan komen we graag langs voor een toelichting, een presentatie of een gesprek op locatie. Ook kunnen we een afspraak inplannen om mee te denken over wat deze ontwikkeling voor jouw school of bestuur kan betekenen. Stuur hiervoor een mail naar openkeuzecatalogus@sivon.nl.
Ga naar de openkeuzecatalogus.nl
