In 2025 hebben SIVON, de VO-raad, Kennisnet en de MEVW gesprekken georganiseerd tussen scholen uit het voortgezet onderwijs en uitgevers over de toekomst van de leermiddelenmarkt voortgezet onderwijs. Op basis van gedeelde publieke waarden zoals keuzevrijheid, transparantie en doelmatig gebruik van leermiddelen hebben wij met elkaar richting gegeven aan de ontwikkeling van deze markt. Dit heeft geleid tot concrete aanbevelingen voor zowel scholen als uitgevers om gezamenlijk te bouwen aan een leermiddelenmarkt met meer keuzevrijheid en transparantie. Hieronder lees je de aanbevelingen voor uitgevers en scholen.
Aanbevelingen voor keuzevrijheid in aanbod van lesmethodes
De MEVW beveelt uitgevers aan om:
- onderdelen van lesmethodes ook los aan te bieden.
- keuze te bieden in contracttermijnen van verschillende lengtes, te starten met een termijn van één jaar. Ook adviseert de MEVW om geen boetes in rekening te brengen wanneer scholen bij een meerjarige contracttermijn eerder willen wisselen van methode (eventueel teveel ontvangen korting wordt naar rato verrekend).
- Scholen zoveel mogelijk de vrijheid te bieden om te kiezen tussen herbruikbare boeken of verbruiksboeken (leerwerkboeken).
Om de keuzevrijheid optimaal te kunnen benutten, bevelen SIVON en de VO-raad schoolbesturen aan om bewust met leermiddelen om te gaan. Dit begint met:
- een doordacht leermiddelenbeleid en een zorgvuldig ingericht leermiddelenkeuzeproces.
- Een regelmatige evaluatie van gebruikte leermiddelen.
- Keuzes die passen bij de visie en situatie van de school.
SIVON en de VO-raad ondersteunen scholen hierbij actief door kennisuitwisseling te stimuleren en te werken aan een scherpere vraagarticulatie rond leermiddelen. Wanneer veranderingen in de vraag naar leermiddelen ontstaan, gaan zij tijdig in gesprek met marktpartijen om deze ontwikkelingen te duiden en gezamenlijk te verkennen.
Aanbevelingen voor bewust kiezen en gebruiken, transparantie en kwaliteit
De MEVW bevelen uitgevers aan om:
- hun aanbod transparant toegankelijk te maken, zonder drempels of beperkingen en daartoe gegevens aan te leveren conform de standaarden van Edu-V.
- Scholen inzicht te geven in activatie en feitelijk gebruik van digitale licenties.
- Informatie over kwaliteit van methodes beschikbaar te maken volgens het kwaliteitskader dat SLO en NKO momenteel ontwikkelen.
Daarnaast heeft de MEVW stappen gezet om meer inzicht te bieden in de kostenstructuur van leermiddelen. SIVON blijft hierover in gesprek met de uitgevers.
SIVON en de VO-raad bevelen scholen aan om:
- gebruiksdata van digitale materialen te benutten bij nieuwe keuzes, zodat bewuster kan worden geselecteerd en ingekocht, om zo te voorkomen dat boeken en/of licenties ongebruikt blijven.
- Aangeschafte leermiddelen goed te gebruiken, passend bij de lespraktijk.
- Gebruik te maken van ondersteuning van die uitgevers bieden, zoals docentenhandleidingen en andere begeleidende materialen en voorzieningen.
- Te verdiepen in het kwaliteitskader en gebruik te maken van de toelichting van uitgevers over de opzet en onderbouwing van de methode. Daarbij is het belangrijk om te beseffen dat het ontwikkelen van een methode en structurele aanpassingen tijd kosten voordat ze in de methode kunnen worden doorgevoerd.
In het kader van duurzaamheid is het wenselijk dat leerlingen zorgvuldig omgaan met hun herbruikbare boeken, zodat deze langer gebruikt kunnen worden.
Samen werken aan curriculumvernieuwing
De komende curriculumherziening vraagt om goede afstemming in de keten. De MEVW adviseert uitgevers om samen met OCW, SIVON en de VO-raad te onderzoeken hoe de invoering zo goed en efficiënt mogelijk kan verlopen. Tegelijkertijd stimuleren SIVON en de VO-raad scholen om hun curriculumbewustzijn te versterken, zodat optimaal gebruik kan worden gemaakt van de keuzevrijheid in het aanbod.
Document Aanbevelingen van SIVON, VO-raad en MEVW aan hun leden
Met deze gezamenlijke aanbevelingen geven scholen, uitgevers en sectorpartijen actief richting aan een leermiddelenmarkt waarin keuzevrijheid, transparantie en kwaliteit centraal staan.
In dit document lees je alle aanbevelingen van SIVON en de VO-raad voor hun leden en van de MEVW voor haar leden.
Marktwerking leermiddelenmarkt ook voor politiek belangrijk
In de brief aan de Tweede Kamer van 3 februari jl. schrijft oud-staatssecretaris Becking dat hij verwacht dat deze aanbevelingen voor scholen en uitgevers leiden tot keuzemogelijkheden voor scholen uit geactualiseerd lesmateriaal zonder dat dit leidt tot onnodige kostenstijging. SIVON, de VO-raad en de MEVW gaan jaarlijks inzicht geven, aan het ministerie van OCW, in de voortgang en concrete resultaten.